1-bo'lim mashqlari va masalalar

~45 daq · C tili · Asoslar

Bu dars haqida

1-bo'limda o'rgangan barcha mavzular:

✓ O'zgaruvchilar va ma'lumot turlari
✓ scanf va printf
✓ Arifmetik va mantiqiy operatorlar
✓ if / else / else if
✓ switch — case
✓ for, while, do-while sikllar

Endi bularni birgalikda ishlatamiz. Masalalar qiyinlik darajasi bo'yicha tartiblangan.

Oson masalalar

✏️ Masala 1 — 1 dan 15 gacha

Foydalanuvchidan kiritish yo'q. 1 dan 15 gacha barcha sonlarni chiqaring.

Input Output

— 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Input	Output
—	1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

✏️ Masala 2 — 1 dan N gacha

Foydalanuvchidan N oling. 1 dan N gacha sonlarni chiqaring.

Input Output

4 1 2 3 4

7 1 2 3 4 5 6 7

10 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Input	Output
4	1 2 3 4
7	1 2 3 4 5 6 7
10	1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

✏️ Masala 3 — Boshlang'ich sondan 15 gacha

Foydalanuvchidan n oling.

n <= 15 bo'lsa — n dan 15 gacha oshib chiqaring

n > 15 bo'lsa — n dan 15 gacha kamayib chiqaring

Input Output

3 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

15 15

21 21 20 19 18 17 16 15

16 16 15

Input	Output
3	3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
15	15
21	21 20 19 18 17 16 15
16	16 15

✏️ Masala 4 — Qadam bilan chiqarish

Foydalanuvchidan i (boshlang'ich) va step (qadam) oling. i dan 15 gacha step bilan chiqaring.

Input Output

4 3 4 7 10 13

1 2 1 3 5 7 9 11 13 15

5 5 5 10 15

10 1 10 11 12 13 14 15

Input	Output
4 3	4 7 10 13
1 2	1 3 5 7 9 11 13 15
5 5	5 10 15
10 1	10 11 12 13 14 15

✏️ Masala 5 — i dan n gacha

Foydalanuvchidan i va n oling.

i < n → oshib borib chiqaring

i > n → kamayib borib chiqaring

i == n → faqat o'sha son

Input Output

6 11 6 7 8 9 10 11

3 3 3

10 5 10 9 8 7 6 5

1 4 1 2 3 4

Input	Output
6 11	6 7 8 9 10 11
3 3	3
10 5	10 9 8 7 6 5
1 4	1 2 3 4

✏️ Masala 6 — 1 dan 19 gacha yig'indi

Kiritish yo'q. 1 dan 19 gacha barcha sonlar yig'indisini chiqaring.

Input Output

— 190

Input	Output
—	190

✏️ Masala 7 — 1 dan 20 gacha juft sonlar yig'indisi

Kiritish yo'q. 1 dan 20 gacha faqat juft sonlar yig'indisi.

Input Output

— 110

Input	Output
—	110

✏️ Masala 8 — Kvadratlar yig'indisi

Foydalanuvchidan N oling. 1 dan N gacha sonlarning kvadratlari yig'indisi.
N=4 → 1² + 2² + 3² + 4² = 1+4+9+16 = 30
Input Output

4 30

1 1

3 14

5 55

Input	Output
4	30
1	1
3	14
5	55

✏️ Masala 9 — Talabalar umumiy balli

Sinfda 10 ta talaba bor. Har birining imtihon balini ketma-ket oling. Umumiy ballni chiqaring.

Input Output

85 90 78 88 92 75 80 85 91 78 842

100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 1000

Input	Output
85 90 78 88 92 75 80 85 91 78	842
100 100 100 100 100 100 100 100 100 100	1000

✏️ Masala 10 — O'rtacha yosh

5 ta talabaning yoshini oling. O'rtacha yoshni hisoblang.

Input Output

20 21 22 20 23 21.2

18 18 18 18 18 18.0

25 30 20 15 10 20.0

Input	Output
20 21 22 20 23	21.2
18 18 18 18 18	18.0
25 30 20 15 10	20.0

✏️ Masala 11 — Voyaga yetmaganlar

Foydalanuvchidan N oling, keyin N ta yoshni oling. 18 yoshdan kichik bo'lganlar sonini chiqaring.

Input Output

N=7, 25 21 22 15 17 32 19 2

N=5, 10 12 14 16 18 4

N=3, 20 21 22 0

Input	Output
N=7, 25 21 22 15 17 32 19	2
N=5, 10 12 14 16 18	4
N=3, 20 21 22	0

✏️ Masala 12 — Faktorial

Foydalanuvchidan N oling. N! ni hisoblang.
5! = 1 × 2 × 3 × 4 × 5 = 120
Input Output

5 120

3 6

1 1

Input	Output
5	120
3	6
1	1

✏️ Masala 13 — N dan 1 gacha teskari

Foydalanuvchidan N oling. N dan 1 gacha kamayib chiqaring.

Input Output

5 5 4 3 2 1

1 1

3 3 2 1

Input	Output
5	5 4 3 2 1
1	1
3	3 2 1

✏️ Masala 14 — A dan B gacha 5 ga bo'linadiganlar

Foydalanuvchidan A va B oling. A dan B gacha 5 ga bo'linadigan sonlarni chiqaring.

Input Output

1 25 5 10 15 20 25

6 14 10

1 4 (hech narsa)

Input	Output
1 25	5 10 15 20 25
6 14	10
1 4	(hech narsa)

✏️ Masala 15 — A va B orasidagi yig'indi

Foydalanuvchidan A va B oling. A dan B gacha (ikkalasi ham kiradi) yig'indini chiqaring.

Input Output

3 8 Yig'indi: 33

1 1 Yig'indi: 1

5 6 Yig'indi: 11

Input	Output
3 8	Yig'indi: 33
1 1	Yig'indi: 1
5 6	Yig'indi: 11

O'rta masalalar

✏️ Masala 16 — Minimal qiymat

Foydalanuvchidan N va N ta son oling. Eng kichik sonni toping.

Input Output

5, 7 2 3 10 12 Minimal: 2

3, 5 1 2 Minimal: 1

3, -1 -3 -5 Minimal: -5

Input	Output
5, 7 2 3 10 12	Minimal: 2
3, 5 1 2	Minimal: 1
3, -1 -3 -5	Minimal: -5

✏️ Masala 17 — Eng katta va kichik

Foydalanuvchidan N va N ta son oling. Eng katta va eng kichik sonni toping.

Input Output

6, 12 45 7 89 32 20 Katta: 89, Kichik: 7

3, 5 5 5 Katta: 5, Kichik: 5

3, -1 -10 3 Katta: 3, Kichik: -10

Input	Output
6, 12 45 7 89 32 20	Katta: 89, Kichik: 7
3, 5 5 5	Katta: 5, Kichik: 5
3, -1 -10 3	Katta: 3, Kichik: -10

✏️ Masala 18 — Sondagi juft raqamlar

Foydalanuvchidan butun son oling. Uning raqamlari orasida nechta juft raqam borligini toping.

Input Output

28473 Juft: 3

7113 Juft: 0

2468 Juft: 4

Input	Output
28473	Juft: 3
7113	Juft: 0
2468	Juft: 4

✏️ Masala 19 — Sondagi eng katta raqam

Foydalanuvchidan butun son oling. Uning raqamlari orasidagi eng katta raqamni toping.

Input Output

6425912 9

3057 7

11111 1

Input	Output
6425912	9
3057	7
11111	1

✏️ Masala 20 — Fibonacci yig'indisi

Foydalanuvchidan N oling. Fibonacci ketma-ketligining dastlabki N hadini yig'indisini chiqaring.
0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13 ...
N=5 → 0+1+1+2+3 = 7
Input Output

5 Yig'indi: 7

1 Yig'indi: 0

7 Yig'indi: 20

Input	Output
5	Yig'indi: 7
1	Yig'indi: 0
7	Yig'indi: 20

✏️ Masala 21 — Shokoladlar

Foydalanuvchi har bir paketdagi shokolad sonini ketma-ket kiritadi (0 kiritilguncha). Eng ko'p shokolad bor paket va umumiy sonni chiqaring.

Input Output

5 12 3 8 0 Eng ko'p: 12, Umumiy: 28

1 1 1 0 Eng ko'p: 1, Umumiy: 3

Input	Output
5 12 3 8 0	Eng ko'p: 12, Umumiy: 28
1 1 1 0	Eng ko'p: 1, Umumiy: 3

✏️ Masala 22 — Kvadrat shakl [shakl]

Foydalanuvchidan n oling. n × n o'lchamdagi & belgidan iborat kvadrat chiqaring.

Input: 4
& & & &
& & & &
& & & &
& & & &
Input: 3
& & &
& & &
& & &

✏️ Masala 23 — Uchburchak (pastga) [shakl]

Foydalanuvchidan n oling. Har qatorda kamayib boradigan * bilan to'g'ri burchakli uchburchak chiqaring.

Input: 4
* * * *
* * *
* *
*
Input: 3
* * *
* *
*

✏️ Masala 24 — Qator raqamli kvadrat [shakl]

Foydalanuvchidan n oling. Har qatorda o'sha qator raqami chiqsin.

Input: 3
1 1 1
2 2 2
3 3 3
Input: 4
1 1 1 1
2 2 2 2
3 3 3 3
4 4 4 4

✏️ Masala 25 — Diagonal [shakl]

Foydalanuvchidan n oling. n × n kvadratning faqat asosiy diagonalidagi elementlar o'rniga *, qolganlariga bo'sh joy chiqaring.

Input: 4
*
  *
    *
      *

✏️ Masala 26 — Karra jadvali [shakl]

1 dan 10 gacha karra jadvalini chiqaring.
 1  2  3  4  5  6  7  8  9 10
 2  4  6  8 10 12 14 16 18 20
 3  6  9 12 15 18 21 24 27 30
 ...
10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
Har son uchun %4d format ishlating.

Qiyin masalalar

✏️ Masala 27 — Raqamlar statistikasi [real hayot]

Foydalanuvchidan N ta son kiriting (0 kiritilguncha). Kiritish tugagach quyidagilarni chiqaring:

Nechta son kiritildi

Yig'indi

O'rtacha qiymat

Eng katta va eng kichik son

Input Output

4 7 2 9 1 0 Soni: 5, Yig'indi: 23, O'rtacha: 4.60, Max: 9, Min: 1

10 10 10 0 Soni: 3, Yig'indi: 30, O'rtacha: 10.00, Max: 10, Min: 10

Input	Output
4 7 2 9 1 0	Soni: 5, Yig'indi: 23, O'rtacha: 4.60, Max: 9, Min: 1
10 10 10 0	Soni: 3, Yig'indi: 30, O'rtacha: 10.00, Max: 10, Min: 10

✏️ Masala 28 — Raqam taxminlash o'yini [real hayot]

Dasturda maxfiy son: int maxfiy = 42

Foydalanuvchi topgunicha taxmin qiladi. Har urinishda yo'naltiring:

Katta → Kichikroq son kiring

Kichik → Kattaroq son kiring

To'g'ri → Barakalla! N ta urinishda topdingiz

Urinishlar Output

10 50 30 42 Barakalla! 4 ta urinishda topdingiz

42 Barakalla! 1 ta urinishda topdingiz

Urinishlar	Output
10 50 30 42	Barakalla! 4 ta urinishda topdingiz
42	Barakalla! 1 ta urinishda topdingiz

✏️ Masala 29 — Raqamli piramida [shakl]

Foydalanuvchidan N oling. Quyidagi piramidani chiqaring:
N=5:
    1
   121
  12321
 1234321
123454321
Har qatorda: bo'sh joylar, o'suvchi raqamlar, kamayuvchi raqamlar.

✏️ Masala 30 — EKUB va EKUK [matematika]

Foydalanuvchidan ikkita son A va B oling.

EKUB (eng katta umumiy bo'luvchi) ni toping

EKUK (eng kichik umumiy karrali) ni toping
EKUK = (A × B) / EKUB
Input Output

48 18 EKUB: 6, EKUK: 144

100 75 EKUB: 25, EKUK: 300

7 13 EKUB: 1, EKUK: 91

Input	Output
48 18	EKUB: 6, EKUK: 144
100 75	EKUB: 25, EKUK: 300
7 13	EKUB: 1, EKUK: 91

✏️ Masala 31 — Tub sonlar orasida [matematika]

Foydalanuvchidan A va B oling. A dan B gacha barcha tub sonlarni chiqaring. Nechta ekanligini ham aytib qo'ying.

Input Output

1 20 2 3 5 7 11 13 17 19 — Jami: 8 ta

10 30 11 13 17 19 23 29 — Jami: 6 ta

Input	Output
1 20	2 3 5 7 11 13 17 19 — Jami: 8 ta
10 30	11 13 17 19 23 29 — Jami: 6 ta

✏️ Masala 32 — Collatz ketma-ketligi [o'yin]

Foydalanuvchidan musbat son N oling. Quyidagi qoidani N = 1 bo'lguncha takrorlang:

N juft bo'lsa → N = N / 2

N toq bo'lsa → N = N * 3 + 1

Ketma-ketlikni va necha qadam kerakligini chiqaring.
N=6: 6 → 3 → 10 → 5 → 16 → 8 → 4 → 2 → 1
Input Output

6 6 3 10 5 16 8 4 2 1 — Qadam: 8

1 1 — Qadam: 0

27 (uzoq ketma-ketlik) — Qadam: 111

Input	Output
6	6 3 10 5 16 8 4 2 1 — Qadam: 8
1	1 — Qadam: 0
27	(uzoq ketma-ketlik) — Qadam: 111

⭐ Yulduzcha masalalar

✏️ Masala 33 — Armstrong sonlari [yulduzcha]

N xonali son Armstrong soni hisoblanadi, agar har bir raqamining N-darajasi yig'indisi sonning o'ziga teng bo'lsa.
153 = 1³ + 5³ + 3³ = 153 ✓
370 = 3³ + 7³ + 0³ = 370 ✓
1 dan 999 gacha barcha Armstrong sonlarini toping va chiqaring.

Input Output

— 1 2 3 4 5 6 7 8 9 153 370 371 407

Input	Output
—	1 2 3 4 5 6 7 8 9 153 370 371 407

✏️ Masala 34 — Kasr ko'rinishi [yulduzcha]

Foydalanuvchidan N oling. Quyidagi qatorni hisoblang:
S = 1/1 + 1/2 + 1/3 + ... + 1/N
Input Output

4 S = 2.0833

10 S = 2.9290

1 S = 1.0000

Hint: (double)1 / i — butun songa e'tibor bering.

Input	Output
4	S = 2.0833
10	S = 2.9290
1	S = 1.0000

✏️ Masala 35 — Shart bilan to'xtatish [yulduzcha]

Foydalanuvchi sonlarni ketma-ket kiritadi (0 kiritilguncha davom etadi).

Har kiritilgan sonda hisoblang:

Umumiy yig'indi

Musbatlar soni va yig'indisi

Manfiylar soni va yig'indisi

O'rtacha qiymat
Kiriting: 5
Kiriting: -3
Kiriting: 8
Kiriting: -1
Kiriting: 0

=== Natija ===
Umumiy:    4 ta son, yig'indi: 9
Musbat:    2 ta, yig'indi: 13
Manfiy:    2 ta, yig'indi: -4
O'rtacha:  2.25

Xulosa — 1-bo'lim

Siz endi bilasiz:

Mavzu	Nima uchun kerak
O'zgaruvchilar	Ma'lumot saqlash
scanf / printf	Kiritish / chiqarish
Operatorlar	Hisob-kitob va mantiq
if / else	Qaror qabul qilish
switch	Ko'p variantdan birini tanlash
for / while / do-while	Takrorlash

Keyingi bo'lim

1-bo'lim tugadi. Endi yangi daraja — funksiyalar, rekursiya, massivlar.

11-dars: Funksiyalar — e'lon, ta'rif, chaqirish