Operatorlar, bo‘lish va overflow
Muammodan boshlaylik
100 ni 3 ga bo‘lganda kasr chiqmayapti, katta summalar esa int sig‘imidan oshishi mumkin.
Tushunib olamiz
Butun sonlarni bo‘lish butun natija beradi. Kasr kerak bo‘lsa operandni oldindan doublega aylantiring. Signed butun son overflow’i C++da aniqlanmagan xulqdir; uni avtomatik aylanib ketadi deb hisoblamang. Katta hisoblar uchun mos tur va kirish chegaralarini tanlang.
Ishlaydigan misol
Misollar C++17 uchun. Kodni UTF-8 formatda main.cpp fayliga saqlang. Har darsdagi dastur mustaqil kompilyatsiya qilinadi.
#include <iostream>
int main() {
int jami{100};
int son{3};
std::cout << jami / son << '\n';
std::cout << static_cast<double>(jami) / son << '\n';
std::cout << 17 % 5 << '\n';
}
GCC/Clang: g++ -std=c++17 -Wall -Wextra -pedantic main.cpp -o dastur (yoki clang++), keyin Linux/macOS’da ./dastur, Windows PowerShell’da .\dastur.exe. MSVC Developer terminalida: cl /std:c++17 /EHsc /utf-8 main.cpp, keyin .\main.exe.
Natija va tahlil
Odatdagi oqim aniqligida 33, 33.3333 va 2 chiqadi. Doublega o‘tkazish bo‘lishdan oldin bo‘ldi.
[!WARNING]
static_cast<double>(jami / son)yo‘qolgan kasrni qaytarmaydi. Nol bo‘luvchini alohida tekshiring.
Mustaqil mashq
17 mahsulotni 5 tadan qutilarga taqsimlab to‘liq qutilar va qoldiqni chiqaring.
Avval yechimni yopiq holda o‘zingiz yozing. Oddiy qiymat bilan birga chegara holatini ham tekshiring: bo‘sh ma’lumot, nol yoki mos kelmaydigan qiymat dasturingizga qanday ta’sir qilishini kuzating.
Yechim va tekshirish yo‘li
17 / 5 3, 17 % 5 2 beradi. Eng kam zarur qutilar soni qoldiq bo‘lsa yana bittaga oshadi.
Xulosa
Butun sonlarni bo‘lish butun natija beradi.
Misolni ko‘chirib ishlatgandan keyin qiymatlarni almashtiring va natijani oldindan taxmin qiling. Kutilgan natija chiqmasa, kompilyator xabari yoki bajarilish xatosini birinchi satridan boshlab o‘qing.
Keyingi dars: cin va getline — foydalanuvchi kiritishi.
Rasmiy qo‘llanma: Microsoft Learn: zamonaviy C++