Class va private — qoidalarni himoyalash
Muammodan boshlaylik
Hisob balansiga istalgan joydan noto‘g‘ri qiymat yozilishi mumkin. Tashqi kod faqat tekshirilgan amallarni bajarsin.
Tushunib olamiz
Classning standart access darajasi private. Public metodlar foydalanuvchiga kerakli interfeysni beradi. Const metod obyektning odatiy maydonlarini o‘zgartirmaslik shartnomasini bildiradi. Inkapsulyatsiya shunchaki getter/setter yozish emas, holatning to‘g‘ri bo‘lishini himoya qilishdir.
Ishlaydigan misol
Misollar C++17 uchun. Kodni UTF-8 formatda main.cpp fayliga saqlang. Har darsdagi dastur mustaqil kompilyatsiya qilinadi.
#include <iostream>
#include <stdexcept>
class Hisob {
int balans_{};
public:
void toldir(int summa) {
if (summa <= 0) throw std::invalid_argument("Musbat summa kerak");
balans_ += summa;
}
int balans() const { return balans_; }
};
int main() {
Hisob h;
h.toldir(50000);
std::cout << h.balans() << '\n';
}
GCC/Clang: g++ -std=c++17 -Wall -Wextra -pedantic main.cpp -o dastur (yoki clang++), keyin Linux/macOS’da ./dastur, Windows PowerShell’da .\dastur.exe. MSVC Developer terminalida: cl /std:c++17 /EHsc /utf-8 main.cpp, keyin .\main.exe.
Natija va tahlil
50000 chiqadi. Balans faqat metod orqali yangilanadi, getter esa uni faqat o‘qiydi.
[!WARNING] Barcha maydonlarni public qilib qo‘yish validatsiyani chetlab o‘tishga yo‘l ochadi. Const metoddan yashirin tashqi holatni o‘zgartirishni ham cheklang.
Mustaqil mashq
Faqat yetarli balans bo‘lsa pul yechadigan metod qo‘shing.
Avval yechimni yopiq holda o‘zingiz yozing. Oddiy qiymat bilan birga chegara holatini ham tekshiring: bo‘sh ma’lumot, nol yoki mos kelmaydigan qiymat dasturingizga qanday ta’sir qilishini kuzating.
Yechim va tekshirish yo‘li
Summa musbat va balansdan katta emasligini tekshiring, keyin kamaytiring. Xato holatda balans o‘zgarmaganini sinang.
Xulosa
Classning standart access darajasi private.
Misolni ko‘chirib ishlatgandan keyin qiymatlarni almashtiring va natijani oldindan taxmin qiling. Kutilgan natija chiqmasa, kompilyator xabari yoki bajarilish xatosini birinchi satridan boshlab o‘qing.
Keyingi dars: Konstruktor va initializer list.
Rasmiy qo‘llanma: Microsoft Learn: zamonaviy C++