Logging — ILogger, Serilog, sink, structured logging

~20 daq · .NET Backend · Ilg'or ASP.NET Core

Muammodan boshlaylik

Mijoz qo'ng'iroq qiladi: "Kecha soat 23:40 da to'lov o'tmadi, puli yechildi". Serverda nima bo'lgan? Kodda faqat:

Console.WriteLine("Xato!");

Qaysi foydalanuvchi? Qaysi buyurtma? Qanday xato? Production da konsol chiqishi qayerga ketdi? Hech qanday iz yo'q.

Hayotiy o'xshatma

Samolyotning "qora qutisi". Parvoz paytida hamma narsa yozib boriladi: balandlik, tezlik, uchuvchilar gaplari. Hammasi joyida bo'lsa — hech kim o'qimaydi. Lekin muammo bo'lsa — aynan shu yozuvlar nima bo'lganini aniq tiklashga yordam beradi. Log — ilovangizning qora qutisi.

ILogger<T> — o'rnatilgan

ASP.NET Core da logging tayyor — DI orqali olinadi:

public class TolovService(ILogger<TolovService> log, ITolovProvayder provayder)
{
    public async Task<bool> TolaAsync(int buyurtmaId, decimal summa, CancellationToken ct)
    {
        log.LogInformation("To'lov boshlandi: buyurtma {BuyurtmaId}, summa {Summa}", buyurtmaId, summa);

        try
        {
            var natija = await provayder.YechAsync(summa, ct);
            log.LogInformation("To'lov muvaffaqiyatli: buyurtma {BuyurtmaId}, tranzaksiya {TranzaksiyaId}",
                buyurtmaId, natija.TranzaksiyaId);
            return true;
        }
        catch (Exception ex)
        {
            log.LogError(ex, "To'lov xatosi: buyurtma {BuyurtmaId}", buyurtmaId);
            return false;
        }
    }
}

<T> — kategoriya: log da qaysi klassdan kelgani ko'rinadi (MyApp.Services.TolovService).

Log darajalari

// appsettings.json
{
  "Logging": {
    "LogLevel": {
      "Default": "Information",
      "Microsoft.AspNetCore": "Warning",
      "Microsoft.EntityFrameworkCore.Database.Command": "Warning"
    }
  }
}

Production da odatda Information; Development da — Debug. EF Core SQL larini ko'rish uchun Microsoft.EntityFrameworkCore.Database.Command ni Information qiling.

Structured logging — eng muhim qoida

// ❌ satr interpolatsiyasi
log.LogInformation(
quot;Buyurtma {id} yaratildi, summa {summa}");

// ✅ shablon + parametrlar
log.LogInformation("Buyurtma {BuyurtmaId} yaratildi, summa {Summa}", id, summa);

Shablon bilan BuyurtmaId va Summa — alohida maydonlar sifatida saqlanadi. Log tizimida (Seq, Elasticsearch, Grafana Loki) qidirish mumkin: BuyurtmaId = 1042 yoki Summa > 1000000. Interpolatsiyada — faqat bitta satr, maydonlar yo'q; har safar yangi satr yaratiladi (daraja o'chiq bo'lsa ham).

[!WARNING] Log ga hech qachon yozmang: parollar, tokenlar, karta raqamlari, to'liq pasport ma'lumotlari, API kalitlar. Log lar ko'p odamga ochiq va uzoq saqlanadi. Butun DTO ni {@Dto} bilan log qilishdan oldin unda maxfiy maydon yo'qligini tekshiring.

Scope — kontekst qo'shish

using (log.BeginScope(new Dictionary<string, object> { ["BuyurtmaId"] = id, ["MijozId"] = mijozId }))
{
    log.LogInformation("Ombor tekshirilmoqda");
    log.LogInformation("To'lov boshlandi");
    // ikkala yozuvda ham BuyurtmaId va MijozId bo'ladi
}

Serilog

O'rnatilgan logger konsol va debug ga yozadi. Fayl, Seq, Elasticsearch va boy formatlash uchun — Serilog:

dotnet add package Serilog.AspNetCore
dotnet add package Serilog.Sinks.File

using Serilog;

builder.Host.UseSerilog((ctx, cfg) => cfg
    .ReadFrom.Configuration(ctx.Configuration)
    .Enrich.FromLogContext()
    .WriteTo.Console()
    .WriteTo.File("logs/ilova-.log",
        rollingInterval: RollingInterval.Day,
        retainedFileCountLimit: 14));

var app = builder.Build();

app.UseSerilogRequestLogging();     // har bir HTTP so'rov — bitta qisqa yozuv

[23:40:12 INF] HTTP POST /api/tolov responded 500 in 1243.5 ms
[23:40:12 ERR] To'lov xatosi: buyurtma 1042
System.TimeoutException: Provayder javob bermadi ...

Kod o'zgarmaydi — hamon ILogger<T> ishlatiladi; Serilog uning ostida ishlaydi.

Konfiguratsiyadan

{
  "Serilog": {
    "MinimumLevel": {
      "Default": "Information",
      "Override": { "Microsoft.AspNetCore": "Warning" }
    }
  }
}

[!TIP] Production da log larni markaziy tizimga yuboring (Seq, Grafana Loki, Elasticsearch, Application Insights) — bir nechta server log larini bitta joyda qidirish va xatolar bo'yicha ogohlantirish. Konteynerlarda (80-dars) — faqat konsolga yozing; to'plashni platforma bajaradi.

Yuqori performance — LoggerMessage

Juda tez-tez chaqiriladigan joylarda — source generator:

public static partial class Loglar
{
    [LoggerMessage(Level = LogLevel.Information, Message = "Buyurtma {BuyurtmaId} yaratildi")]
    public static partial void BuyurtmaYaratildi(this ILogger log, int buyurtmaId);
}

log.BuyurtmaYaratildi(id);

Kompilyatsiya vaqtida generatsiya — ajratmalar (allocation) minimal.

Tez-tez uchraydigan xatolar

Interpolatsiya — structured maydonlar yo'qoladi.

Exception ni xabarga qo'shish: log.LogError("Xato: " + ex.Message) — stack trace yo'qoladi; log.LogError(ex, "...").

Hammasini Information da — log shovqini, haqiqiy muammo ko'rinmaydi va saqlash qimmat.

Xulosa

ILogger<T> — DI orqali, kategoriya klass nomi. Darajalar: Trace → Debug → Information → Warning → Error → Critical; appsettings.json da kategoriya bo'yicha minimal daraja. Structured logging: "... {BuyurtmaId}", id — interpolatsiya emas; exception — birinchi argument.

BeginScope — kontekst qo'shish. Serilog — fayl, Seq va boshqa sink lar, UseSerilogRequestLogging; kod ILogger da qoladi. Maxfiy ma'lumot log ga tushmasin; production da markaziy log tizimi.

Keyingi dars

67-dars: Caching — IMemoryCache, muddat, invalidatsiya