Mocking — Moq, Mock<T>, Setup, Verify, In-memory DB

~25 daq · .NET Backend · Test

Muammodan boshlaylik

BuyurtmaService ni test qilmoqchisiz:

public class BuyurtmaService(IBuyurtmaRepository repo, ITolovProvayder tolov, IEmailService email)
{
    public async Task<int> RasmiylashAsync(BuyurtmaDto dto, CancellationToken ct) { ... }
}

Haqiqiy bog'liqliklar bilan test:

• Baza kerak (sekin, sozlash murakkab)
• To'lov provayderi — haqiqiy pul yechiladi
• Har bir test haqiqiy email yuboradi
• "To'lov rad etildi" holatini qanday yaratasiz?

Mock nima?

Mock — haqiqiy bog'liqlik o'rniga qo'yiladigan soxta ob'ekt: siz uning qanday javob berishini belgilaysiz va qanday chaqirilganini tekshirasiz.

Mock qilish uchun bog'liqlik interfeys orqali kelishi kerak — DI ning asosiy foydalaridan biri (38-dars).

Hayotiy o'xshatma

Kino suratga olish. Qahramon yong'in ichidan chiqadigan sahna — haqiqiy binoni yoqishmaydi. Dekoratsiya va maxsus effektlar: ular aynan kerakli paytda, kerakli tarzda "yonadi". Aktyorning o'yinini tekshirish uchun haqiqiy yong'in shart emas — faqat uning qanday harakat qilishi muhim.

Moq bilan boshlash

dotnet add Dokon.Tests package Moq

using Moq;

public class BuyurtmaServiceTests
{
    private readonly Mock<IBuyurtmaRepository> _repo = new();
    private readonly Mock<ITolovProvayder> _tolov = new();
    private readonly Mock<IEmailService> _email = new();
    private readonly BuyurtmaService _service;

    public BuyurtmaServiceTests()
    {
        _service = new BuyurtmaService(_repo.Object, _tolov.Object, _email.Object);
    }
}

_repo.Object — interfeysni amalga oshirgan soxta ob'ekt.

Setup — javobni belgilash

[Fact]
public async Task Rasmiylash_tolov_muvaffaqiyatli_email_yuboriladi()
{
    // Arrange
    _tolov
        .Setup(t => t.YechAsync(It.IsAny<decimal>(), It.IsAny<CancellationToken>()))
        .ReturnsAsync(new TolovNatija(true, "TX-123"));

    var dto = new BuyurtmaDto(MijozId: 7, Summa: 250_000);

    // Act
    var id = await _service.RasmiylashAsync(dto, CancellationToken.None);

    // Assert
    _repo.Verify(r => r.Qosh(It.Is<Buyurtma>(b => b.MijozId == 7 && b.Summa == 250_000)), Times.Once);
    _email.Verify(e => e.TasdiqYuborAsync(7, It.IsAny<CancellationToken>()), Times.Once);
}

Xato holatini yaratish

[Fact]
public async Task Rasmiylash_tolov_rad_etilsa_buyurtma_saqlanmaydi()
{
    _tolov
        .Setup(t => t.YechAsync(It.IsAny<decimal>(), It.IsAny<CancellationToken>()))
        .ReturnsAsync(new TolovNatija(false, null));

    await Assert.ThrowsAsync<TolovException>(() =>
        _service.RasmiylashAsync(new BuyurtmaDto(7, 250_000), CancellationToken.None));

    _repo.Verify(r => r.Qosh(It.IsAny<Buyurtma>()), Times.Never);
    _email.Verify(e => e.TasdiqYuborAsync(It.IsAny<int>(), It.IsAny<CancellationToken>()), Times.Never);
}

[Fact]
public async Task Rasmiylash_provayder_ishlamasa_xato()
{
    _tolov
        .Setup(t => t.YechAsync(It.IsAny<decimal>(), It.IsAny<CancellationToken>()))
        .ThrowsAsync(new HttpRequestException("timeout"));

    await Assert.ThrowsAsync<HttpRequestException>(() =>
        _service.RasmiylashAsync(new BuyurtmaDto(7, 100), CancellationToken.None));
}

Haqiqiy tizimda yaratish qiyin holatlar (timeout, rad etish) — bir qator bilan.

Argument moslash

It.IsAny<int>()                           // istalgan qiymat
It.Is<int>(x => x > 0)                    // shart bilan
It.IsIn(1, 2, 3)                          // ro'yxatdan
It.IsRegex("^[A-Z]{2}-\\d+
quot;)             // satr shabloni

_repo.Setup(r => r.OlAsync(5, It.IsAny<CancellationToken>())).ReturnsAsync(new Buyurtma { Id = 5 });
_repo.Setup(r => r.OlAsync(It.Is<int>(id => id != 5), It.IsAny<CancellationToken>())).ReturnsAsync((Buyurtma?)null);

Ketma-ket javoblar va callback

_tolov.SetupSequence(t => t.YechAsync(It.IsAny<decimal>(), It.IsAny<CancellationToken>()))
    .ThrowsAsync(new HttpRequestException())     // 1-urinish — xato
    .ReturnsAsync(new TolovNatija(true, "TX")); // 2-urinish — muvaffaqiyat (retry testi)

Buyurtma? saqlangan = null;
_repo.Setup(r => r.Qosh(It.IsAny<Buyurtma>())).Callback<Buyurtma>(b => saqlangan = b);

Verify — chaqiruvlarni tekshirish

mock.Verify(x => x.Metod(...), Times.Once);
mock.Verify(x => x.Metod(...), Times.Never);
mock.Verify(x => x.Metod(...), Times.Exactly(3));
mock.Verify(x => x.Metod(...), Times.AtLeastOnce);
mock.VerifyNoOtherCalls();

[!TIP] Asosan natijani tekshiring (qaytgan qiymat, holat), Verify ni esa faqat chaqiruvning o'zi muhim natija bo'lganda ishlating — email yuborildimi, to'lov bir marta yechildimi. Har bir ichki chaqiruvni Verify qilgan testlar kodning qanday yozilganiga bog'lanib qoladi va har qanday refactoring da sinadi.

Nimani mock qilmaslik

• DbContext — mock qilish juda murakkab va noto'g'ri xulq beradi (LINQ bazada boshqacha ishlaydi). O'rniga — repository interfeysi yoki integration test (Testcontainers, 78-dars)
• O'z domen klasslaringiz (entity, value object) — haqiqiysini ishlating
• Siz egasi bo'lmagan turlar — HttpClient ni to'g'ridan-to'g'ri emas, o'z interfeysingiz (ITolovProvayder) orqali

[!INFO] Moq ga muqobil — NSubstitute: var tolov = Substitute.For<ITolovProvayder>(); tolov.YechAsync(default, default).ReturnsForAnyArgs(...). Sintaksisi ixchamroq; ikkalasi ham keng ishlatiladi.

Tez-tez uchraydigan xatolar

Setup qilinmagan async metod — Moq sukut bo'yicha bo'sh/default qiymatli Task qaytaradi; natija null bo'lib NullReferenceException ga olib kelishi mumkin. Kerakli metodlarni setup qiling yoki MockBehavior.Strict bilan setup qilinmaganlarni aniqlang.

Klassni (interfeys emas) mock qilish — faqat virtual metodlar almashtiriladi; interfeys ishlating.

Hamma narsani mock qilish — test faqat mock larni tekshiradi, haqiqiy mantiqni emas.

Xulosa

Mock — haqiqiy bog'liqlik (to'lov, email, repository) o'rniga soxta ob'ekt; buning uchun bog'liqliklar interfeys orqali (DI). Moq: new Mock<IT>(), .Object; Setup(...).ReturnsAsync/ThrowsAsync, SetupSequence, Callback; It.IsAny/It.Is.

Verify(..., Times.Once/Never) — muhim yon ta'sirlar uchun; asosan natijani tekshiring. Qiyin holatlar (rad etish, timeout) — oson yaratiladi. DbContext va domen klasslarini mock qilmang. Muqobil — NSubstitute.

Keyingi dars

78-dars: Integration Test — WebApplicationFactory, test database