Response metodlari — send, json, status, redirect, download

~15 daq · Express · Kirish va Asoslar

res nima?

res — response ob'ekti. Mijozga javob yuborish uchun. Xuddi pochta xodimi kabi — siz unga nima yuborish kerakligini aytasiz, u yetkazadi.

Express res ob'ektiga ko'plab metodlar qo'shgan. Har birining o'z maqsadi bor.

res.send() — universal javob

res.send() — istalgan turdagi javob yuboradi. String, Buffer, ob'ekt.

res.send('Salom!');                    // text/html
res.send('<h1>Salom!</h1>');           // text/html
res.send({ name: 'Ali' });             // application/json (ob'ekt bo'lsa)
res.send(Buffer.from('baytlar'));      // application/octet-stream

Content-Type ni argument turiga qarab avtomatik belgilaydi.

res.json() — JSON javob

res.json() — ob'ektni JSON ga aylantirib yuboradi. Content-Type: application/json qo'yadi.

res.json({ id: 1, name: 'Ali' });
res.json([1, 2, 3]);
res.json(null);

res.send({ ... }) ham JSON yuboradi, lekin res.json() aniqroq — JSON yuborayotganingizni bildiradi. API larda har doim res.json() ishlatiladi.

res.status() — HTTP status kodi

HTTP status kodi — serverning javob holati. Mijoz bu kodga qarab nima bo'lganini tushunadi.

res.status(200).json({ message: 'OK' });
res.status(201).json(newUser);          // yaratildi
res.status(400).json({ error: 'Noto\'g\'ri so\'rov' });
res.status(401).json({ error: 'Autentifikatsiya kerak' });
res.status(403).json({ error: 'Ruxsat yo\'q' });
res.status(404).json({ error: 'Topilmadi' });
res.status(500).json({ error: 'Server xatosi' });

Eng ko'p ishlatiladigan kodlar:

Status kodi muhim — frontend va mobil ilovalar unga qarab nima qilishni hal qiladi.

res.status() zanjiri

res.status() res ob'ektini qaytaradi — shuning uchun zanjir hosil qilish mumkin:

// Ikki usul — bir xil natija:
res.status(404).json({ message: 'Topilmadi' });

// yoki
res.status(404);
res.json({ message: 'Topilmadi' });

Birinchi usul — qisqaroq, ko'proq ishlatiladi.

res.redirect() — yo'naltirish

res.redirect() — mijozni boshqa URL ga yo'naltiradi. Brauzer yangi URL ga so'rov yuboradi.

// Standart 302 (vaqtinchalik):
res.redirect('/login');
res.redirect('https://example.com');

// 301 (doimiy):
res.redirect(301, '/new-url');

Qachon kerak? Eski URL yangi URL ga ko'chirilganda, login qilinmagan foydalanuvchini login sahifasiga yuborishda.

res.sendFile() — fayl yuborish

const path = require('path');

app.get('/download/report', (req, res) => {
  const filePath = path.join(__dirname, 'files', 'report.pdf');
  res.sendFile(filePath);
});

sendFile to'liq mutlaq yo'l talab qiladi — __dirname bilan birlashtirish kerak.

res.download() — yuklab olish

res.download() — sendFile ga o'xshash, lekin brauzer faylni ko'rsatish o'rniga yuklab oladi.

app.get('/export/users', (req, res) => {
  const filePath = path.join(__dirname, 'exports', 'users.csv');
  res.download(filePath, 'foydalanuvchilar.csv'); // ikkinchi argument — yuklab olinadigan fayl nomi
});

res.set() — header qo'yish

Ba'zan javobga qo'shimcha header qo'shish kerak:

res.set('X-Request-Id', '12345');
res.set('Cache-Control', 'no-cache');
res.set({
  'Content-Type': 'application/json',
  'X-Powered-By': 'Express',
});

Javob faqat bir marta yuboriladi

Muhim qoida: bir so'rovga faqat bir marta javob yuboriladi. Ikki marta yuborishga urinish — xato:

app.get('/users/:id', (req, res) => {
  const user = users.find(u => u.id === +req.params.id);

  if (!user) {
    res.status(404).json({ message: 'Topilmadi' });
    // return yo'q — kod davom etadi!
  }

  res.json(user); // Xato: Cannot set headers after they are sent
});

return bilan to'xtatish kerak:

if (!user) {
  return res.status(404).json({ message: 'Topilmadi' });
}
res.json(user);

Tez-tez uchraydigan xatolar

return unutish:

Error: Cannot set headers after they are sent to the client

Javob yuborilgandan keyin yana yuborishga urinish. Har bir res.json/send/redirect dan keyin return qo'yish yoki else ishlatish.

Status kodni noto'g'ri ishlatish:

// Xato — yaratish uchun 200 emas, 201:
app.post('/users', (req, res) => {
  res.json(newUser); // 200 qaytaradi
});

// To'g'ri:
res.status(201).json(newUser);

sendFile da nisbiy yo'l:

// Xato:
res.sendFile('files/report.pdf');
// Error: path must be absolute

// To'g'ri:
res.sendFile(path.join(__dirname, 'files', 'report.pdf'));

Xulosa

Har bir so'rovga faqat bir marta javob yuboriladi — return unutilmaydi.

Keyingi dars

6-dars: Static fayllar — express.static, papka sozlash