Git o'rnatish — Windows, Mac, Linux. Git Bash, Terminal sozlash

~15 daq · Git · Kirish va O'rnatish

Muammodan boshlaylik

git --version

'git' is not recognized as an internal or external command

Git — kompyuteringizga o'rnatiladigan dastur. Bu darsda uni har uchala operatsion tizimga o'rnatamiz va ishlash uchun terminalni tayyorlaymiz.

Windows

1. Yuklab olish

git-scm.com/download/win — "64-bit Git for Windows Setup".

Yoki terminal orqali (Windows 10/11 da winget bor):

winget install --id Git.Git -e

2. O'rnatish sozlamalari

O'rnatuvchi ko'p savol beradi. Ko'pchiligida standart javob to'g'ri. Muhimlari:

3. Git Bash

O'rnatishdan keyin Git Bash paydo bo'ladi — Windows da Linux ga o'xshash terminal. Unda ls, cd, cat, grep kabi buyruqlar ishlaydi (Linux kursidagi buyruqlar).

Git ni quyidagilarning istalganida ishlatish mumkin:

• Git Bash — tavsiya etiladi: qo'llanmalardagi buyruqlar aynan shunday ishlaydi
• PowerShell / CMD — git buyruqlari ishlaydi, lekin ls, cat boshqacha
• VS Code terminali — standart shellni Git Bash ga o'zgartirish mumkin
• WSL — Linux ichida alohida Git (sudo apt install git)

[!TIP] VS Code da: Ctrl+Shift+P → "Terminal: Select Default Profile" → Git Bash. Endi VS Code ichidagi terminal — Git Bash.

macOS

Terminalda:

git --version

Git o'rnatilmagan bo'lsa, macOS Xcode Command Line Tools ni o'rnatishni taklif qiladi — "Install" ni bosing.

Yangiroq versiya uchun — Homebrew orqali:

brew install git

Linux

# Ubuntu / Debian
sudo apt update && sudo apt install git

# Fedora
sudo dnf install git

# Arch
sudo pacman -S git

Ko'p distributivlarda Git allaqachon o'rnatilgan.

Tekshirish

Istalgan tizimda:

git --version

git version 2.47.0

2.28 dan yangi versiya bo'lsa — yaxshi (init.defaultBranch sozlamasi uchun). Eski bo'lsa — yangilang.

which git          # Git Bash, Mac, Linux
where git          # Windows CMD

Terminalni bilish kerakmi?

Git bilan ishlashning ikki usuli:

• Terminal (buyruq qatori) — git add, git commit...
• Grafik vositalar — VS Code ning Source Control paneli, GitHub Desktop, GitKraken (55-dars)

Bu kursda asosan terminal ishlatiladi. Sabab: terminal buyruqlari — Git ning haqiqiy tili. Grafik vositalar ularni tugmalar ortiga yashiradi. Buyruqlarni tushunsangiz, istalgan grafik vositani bir daqiqada o'zlashtirasiz — teskarisi esa ishlamaydi. Muammo bo'lganda (conflict, detached HEAD, yo'qolgan commit) — yechim deyarli har doim terminal orqali.

Kerakli minimal terminal buyruqlari:

pwd                 # qaysi papkadaman
ls                  # papkada nima bor (ls -la — yashirinlari bilan)
cd loyiha           # papkaga o'tish
cd ..               # bir daraja yuqoriga
mkdir yangi         # papka yaratish
code .              # joriy papkani VS Code da ochish

Batafsil — Linux kursining 3–7-darslari.

Git ning o'zidan yordam

git help                 # asosiy buyruqlar ro'yxati
git help commit          # commit haqida to'liq qo'llanma (brauzerda yoki man)
git commit -h            # qisqa yordam — terminalda

Nima uchun shunday?

Nima uchun Windows da Git alohida "Git Bash" terminali bilan keladi?

Chunki Git Linux uchun yaratilgan va uning ekotizimi — qo'llanmalar, skriptlar, hook lar (47-dars) — UNIX shell ga tayanadi. Git Bash Windows ga minimal bash muhitini olib keladi: Git ning o'zi uchun kerakli vositalar (ssh, less, vim) va dasturchilar odatlangan buyruqlar (ls, grep). Natija: Stack Overflow dagi yoki bu kursdagi buyruqlar Windows da ham, Mac da ham, Linux serverda ham bir xil ishlaydi. Bu ayniqsa jamoada muhim — hamma bir xil "tilda" gaplashadi.

Xulosa

Eslab qoling:

• Windows: git-scm.com yoki winget install Git.Git; default branch — main
• Git Bash — Windows da Linux ga o'xshash terminal; VS Code da standart qilish mumkin
• macOS: git --version (Xcode CLT) yoki brew install git
• Linux: sudo apt install git
• Tekshirish: git --version
• Terminal — Git ning asosiy tili; grafik vositalar keyin oson o'rganiladi
• Yordam: git help buyruq, git buyruq -h

Keyingi dars

3-dars: Git sozlash — git config, username, email, default editor