git rebase — nima, merge dan farqi, qachon ishlatiladi

~20 daq · Git · Branch va Merge

Muammodan boshlaylik

Faol loyihaning git log --graph i:

*   e5f6a7b Merge branch 'main' into feature/savat
|\
| * d4e5f6a Header yangilandi
* |   c3d4e5f Merge branch 'main' into feature/savat
|\ \
| |/
| * b2c3d4e Footer tuzatildi
* | a1b2c3d Savat: miqdor tanlash
|/
*   9a8b7c6 Merge branch 'feature/login'

Har safar main dan yangiliklarni olish — yangi merge commit. Tarix — chalkash "temir yo'l xaritasi". Haqiqiy ish (savat) shovqin ichida yo'qolib qoladi.

Rebase — branch ni boshqa asosga "ko'chirib", tarixni to'g'ri chiziq qiladi.

Rebase nima qiladi

Boshlang'ich holat:

                  main
                   ↓
  ●────●────●────●────●       (main da 2 yangi commit)
            \
             A────B────C      feature/savat
                       ↑

git switch feature/savat
git rebase main

Successfully rebased and updated refs/heads/feature/savat.

Natija:

                  main
                   ↓
  ●────●────●────●────●
                       \
                        A'───B'───C'     feature/savat
                                  ↑

Git:

1. feature/savat dagi commitlarni (A, B, C) vaqtincha "olib qo'ydi"
2. Branch ni main ning oxiriga ko'chirdi
3. Commitlarni birma-bir qayta qo'lladi — A', B', C'

Endi branch go'yo main ning eng yangi holatidan boshlangandek. Merge commit yo'q. main ga qo'shish esa — oddiy fast-forward (15-dars).

[!INFO] A' va A — turli commitlar: mazmuni bir xil, lekin ota-onasi va hash i boshqa. Rebase tarixni qayta yozadi — bu uning kuchi ham, xavfi ham.

Merge va rebase — taqqoslash

 MERGE:                              REBASE:
  ●──●──●──●──◆   main                ●──●──●──●──A'──B'──C'   main
       \     /                                                (fast-forward)
        A──B──C

Oltin qoida

[!WARNING] Boshqalar ishlatayotgan commitlarni hech qachon rebase qilmang. Push qilingan va hamkasblaringiz o'z ishini ustiga qurgan branch ni (ayniqsa main ni) rebase qilsangiz — ularning tarixi va sizniki ajralib ketadi, va ular sizning commitlaringizni ikki nusxada oladi. Natija — jamoa uchun bosh og'rig'i.

Xavfsiz:

• ✅ Hali push qilinmagan lokal commitlarni
• ✅ Faqat siz ishlayotgan shaxsiy feature branch ni (push qilingan bo'lsa ham — pastga qarang)

Xavfli:

• ❌ main, develop va boshqa umumiy branch lar
• ❌ Hamkasb ham commit qilayotgan branch

Rebase dan keyin push

Feature branch ni allaqachon push qilgan bo'lsangiz, rebase dan keyin oddiy git push rad etiladi (tarixlar mos emas):

git push --force-with-lease

--force-with-lease — xavfsiz "majburiy push": agar GitHub dagi branch siz oxirgi marta ko'rgandan keyin boshqa birov tomonidan o'zgartirilgan bo'lsa — rad etadi. Oddiy --force esa ularning ishini jimgina o'chiradi. Hech qachon --force emas — har doim --force-with-lease.

Rebase paytidagi conflict

Rebase commitlarni birma-bir qo'llaydi — conflict har qanday qadamda chiqishi mumkin:

CONFLICT (content): Merge conflict in src/savat.js
error: could not apply b2c3d4e... Savat: miqdor tanlash
hint: Resolve all conflicts manually, mark them as resolved with
hint: "git add/rm <conflicted_files>", then run "git rebase --continue".

Hal qilish (16-dars bilan bir xil):

# 1. Faylni tahrirlang, belgilarni olib tashlang
git add src/savat.js
git rebase --continue          # keyingi commit ga o'tish (commit QILMANG!)

Boshqa variantlar:

git rebase --skip              # bu commit ni tashlab yuborish
git rebase --abort             # hammasini bekor qilish — rebase dan oldingi holatga

[!INFO] Rebase paytida --ours va --theirs teskari ma'noga ega: ours — siz ustiga qo'yayotgan asos (main), theirs — sizning qayta qo'llanayotgan commitlaringiz. Chalkash, shuning uchun VS Code tugmalaridan foydalaning va natijani diqqat bilan o'qing.

Interaktiv rebase — tarixni tozalash

Rebase ning eng kuchli shakli — commitlarni tahrirlash. PR yuborishdan oldin lokal tarixingiz:

f6a7b8c fix typo
e5f6a7b WIP
d4e5f6a Savat: miqdor tanlash
c3d4e5f oops, console.log o'chirildi
b2c3d4e Savat sahifasi

Buni ko'rib chiquvchiga yuborish — noqulay. Tozalaymiz:

git rebase -i HEAD~5

Muharrir ochiladi (eng eskisi tepada):

pick b2c3d4e Savat sahifasi
pick c3d4e5f oops, console.log o'chirildi
pick d4e5f6a Savat: miqdor tanlash
pick e5f6a7b WIP
pick f6a7b8c fix typo

# Commands:
# p, pick   = commit ni o'zgarishsiz qoldirish
# r, reword = xabarini o'zgartirish
# s, squash = oldingi commit bilan birlashtirish (xabarlarni ham)
# f, fixup  = oldingi bilan birlashtirish, xabarini tashlab
# d, drop   = commit ni o'chirish

O'zgartiramiz:

pick b2c3d4e Savat sahifasi
fixup c3d4e5f oops, console.log o'chirildi
pick d4e5f6a Savat: miqdor tanlash
fixup e5f6a7b WIP
fixup f6a7b8c fix typo

Saqlab yoping. Natija:

a1b2c3d Savat: miqdor tanlash
9f8e7d6 Savat sahifasi

Ikki toza, mantiqiy commit. Qatorlar tartibini o'zgartirib, commitlar tartibini ham o'zgartirish mumkin.

fixup commit lar — avtomatlashtirilgan

Eski commit da xato topdingiz:

git add src/savat.js
git commit --fixup b2c3d4e          # "fixup! Savat sahifasi" commit i
git rebase -i --autosquash main     # Git uni avtomatik to'g'ri joyga qo'yadi

Qachon nima ishlatiladi

git config --global pull.rebase true     # git pull har doim rebase bilan

Nima uchun shunday?

Rebase tarixni "yolg'on" qiladi — haqiqatda branch eski main dan boshlangan edi. Nima uchun bunday qilish kerak?

Chunki tarixning maqsadi — o'qilish, kundalikdagi har bir qadamni yozish emas. Kelajakdagi o'quvchiga "Otabek seshanba kuni 14:00 da main ni o'z branch iga qo'shgan" degan ma'lumot kerak emas — unga "savat funksiyasi shu 2 ta mantiqiy o'zgarishdan iborat" kerak. Rebase va interaktiv rebase — bu kitob qoralamasini nashrdan oldin tahrirlash kabi: yozish jarayoni tartibsiz, lekin nashr qilingan matn toza va mantiqiy. Muhim chegara: tahrirlash nashrdan oldin (push dan va boshqalar ishlatishidan oldin) qilinadi. Nashr qilingan kitobni qayta yozish — o'quvchilarni chalg'itadi.

Xulosa

Eslab qoling:

• git rebase main — joriy branch commitlarini main ning oxiriga qayta qo'llash
• Natija — to'g'ri chiziqli tarix; keyin main ga fast-forward
• Commitlar qayta yoziladi (yangi hash)
• Oltin qoida: boshqalar ishlatayotgan commitlarni rebase qilmang
• Rebase dan keyin push — --force-with-lease (hech qachon --force)
• Conflict: tahrirlash → git add → git rebase --continue; --abort — bekor
• git rebase -i HEAD~N — pick / reword / squash / fixup / drop
• commit --fixup + rebase -i --autosquash

Keyingi dars

18-dars: git stash — o'zgarishlarni vaqtincha saqlash, list, pop, drop