Inkapsulyatsiya — private va validatsiya
Muammodan boshlaylik
Istalgan joydan hisob balansini manfiy songa o‘zgartirish mumkin bo‘lsa, biznes qoidasi buziladi. O‘zgarishlar nazoratli metoddan o‘tsin.
Tushunib olamiz
private maydonga tashqi kod to‘g‘ridan-to‘g‘ri kira olmaydi. Public metod qiymatni tekshirib, faqat ruxsat etilgan o‘zgarishni bajaradi. Getter holatni o‘qishga xizmat qiladi. Har maydon uchun setter yozish majburiy emas: ayrim qiymatlar faqat aniq amallar orqali o‘zgartiriladi.
Ishlaydigan misol
Misol Java 21 yoki yangiroq JDK uchun. Kodni Main.java fayliga saqlang. Har darsdagi dastur alohida ishga tushiriladi.
class Hisob {
private int balans;
void toldir(int summa) {
if (summa <= 0) throw new IllegalArgumentException("Musbat summa kerak");
balans += summa;
}
int getBalans() { return balans; }
}
public class Main {
public static void main(String[] args) {
Hisob hisob = new Hisob();
hisob.toldir(50000);
System.out.println(hisob.getBalans());
}
}
Terminalda: javac -encoding UTF-8 Main.java, keyin java Main. Java Playground’da esa kodni to‘liq joylab Run tugmasini bosing.
Natija va tahlil
Balans 50000 bo‘ladi. Manfiy summa bilan chaqirilsa metod xato chiqarib, balansni o‘zgartirmaydi.
[!WARNING] Validatsiyadan oldin maydonni yangilash xatolikda obyektni noto‘g‘ri holatda qoldiradi.
Mustaqil mashq
Mablag‘ yetarli bo‘lgandagina pul yechadigan metod yozing.
Avval yechimni yopiq holda o‘zingiz yozing. Oddiy qiymat bilan birga chegara holatini ham tekshiring: bo‘sh ma’lumot, nol yoki mos kelmaydigan qiymat dasturingizga qanday ta’sir qilishini kuzating.
Yechim va tekshirish yo‘li
if (summa <= 0 || summa > balans) throw new IllegalArgumentException("Summa xato"); tekshiruvidan keyin balans -= summa; bajaring.
Xulosa
private maydonga tashqi kod to‘g‘ridan-to‘g‘ri kira olmaydi.
Misolni ko‘chirib ishlatgandan keyin qiymatlarni almashtiring va natijani oldindan taxmin qiling. Kutilgan natija chiqmasa, kompilyator xabari yoki bajarilish xatosini birinchi satridan boshlab o‘qing.
Keyingi dars: Meros va metodni qayta yozish.
Rasmiy qo‘llanma: Dev.java: Java o‘rganish