Laravel va MVC — so‘rov qayerdan o‘tadi?
Muammodan boshlaylik
PHP bilan forma, massiv, funksiya va klass yozgansiz. Har yangi sahifada routing, xavfsizlik va bazani qo‘lda takrorlash ko‘paymoqda.
Tushunib olamiz
Framework umumiy ishlarni tartibli qatlamlarga ajratadi. Route URL va HTTP metoddan controllerga yo‘l tanlaydi. Controller kirishni boshqarib model/xizmatdan ma’lumot oladi, view esa foydalanuvchi sahifasini chiqaradi. Model faqat bitta jadval degani emas; domen qoidalari ham bor. Kursda har bosqich ayni kitoblar katalogiga qo‘shiladi, shuning uchun PHP klasslari, Composer va HTTP metodlarni oldindan bilish foydali.
Ishlaydigan misol
Oldingi darsdagi kitoblar Laravel 13.x loyihasida ishlang. Misoldagi fayl yo‘li izoh yoki matnda ko‘rsatiladi; kodni alohida PHP script sifatida ishga tushirmang. Laravel serveri php artisan serve bilan 127.0.0.1:8000’da ishlasin. Har dars oldingi loyiha holatiga tayanadi.
<?php
// O‘rnatishdan keyin routes/web.php ichida:
use Illuminate\Support\Facades\Route;
Route::get('/salom', function () {
return 'Salom, Laravel!';
});
Natija va izoh
Keyingi o‘rnatish darsidan so‘ng /salom manzilida matn chiqadi. Hozir maqsad route callback oddiy PHP emas, framework lifecycle ichida chaqirilishini tushunish.
[!WARNING] View ichida SQL, controller ichida katta HTML yig‘ish qatlamlarni qayta aralashtiradi.
Mustaqil mashq
GET /kitoblar so‘rovi uchun route/controller/model/view vazifalarini yozing.
Avval yechimni ochmasdan o‘zingiz yozing. Natijani oldindan taxmin qiling, so‘ng haqiqiy natija bilan solishtiring. Oddiy kirishdan tashqari bo‘sh qiymat, nol yoki mavjud bo‘lmagan element kabi chegara holatlarini ham tekshiring.
Yechim va tekshirish yo‘li
Route URLni tanlaydi, controller queryni boshqaradi, model bazadan oladi, view ro‘yxatni chizadi. Hozir baza kerak emas; statik massiv bilan boshlaymiz.
Xulosa
Framework umumiy ishlarni tartibli qatlamlarga ajratadi.
Misolni ko‘chirib ishlatish bilan cheklanmang: qiymatlarni almashtiring, bitta qoidani o‘zgartiring va qaysi holatda xato chiqishini kuzating. Yangi bilimni kursdagi kichik loyihangizga alohida qadam sifatida qo‘shing.
Keyingi dars: PHP, Composer va Laravel 13 loyihasini yaratish.
Rasmiy manba: Laravel 13.x rasmiy qo‘llanmasi