Controller va dependency chegarasi
Muammodan boshlaylik
Route callbacklar kattalashib ketdi. HTTP mantiqini controllerga ajratish kerak.
Tushunib olamiz
Controller requestni model/xizmat va response bilan bog‘laydi. Katta biznes mantiq yoki SQLning hammasini controllerga yig‘ish yangi monolit yaratadi. Laravel container konstruktor/action dependency’larini yechishi mumkin, lekin hozir sodda actiondan boshlaymiz. Route fayli faqat yo‘naltirish mas’uliyatini saqlasin.
Ishlaydigan misol
Oldingi darsdagi kitoblar Laravel 13.x loyihasida ishlang. Misoldagi fayl yo‘li izoh yoki matnda ko‘rsatiladi; kodni alohida PHP script sifatida ishga tushirmang. Laravel serveri php artisan serve bilan 127.0.0.1:8000’da ishlasin. Har dars oldingi loyiha holatiga tayanadi.
<?php
// app/Http/Controllers/KitobController.php
namespace App\Http\Controllers;
class KitobController extends Controller
{
public function index()
{
return response()->json([
['id' => 1, 'nom' => 'Laravel asoslari', 'narx' => 25000],
]);
}
}
Natija va izoh
Php artisan make:controller KitobController bilan fayl yarating, keyin yuqoridagi actionni yozing. Routes/web.phpda KitobController import qilib /kitoblar GETni [KitobController::class, index]ga almashtiring. Jsondagi bitta kitob chiqadi.
[!WARNING] Index so‘zi PHP satri sifatida action array ichida yozilishi kerak: [KitobController::class, 'index']. Namespace/import mos bo‘lsin.
Mustaqil mashq
Show actionga ID parametrini uzating.
Avval yechimni ochmasdan o‘zingiz yozing. Natijani oldindan taxmin qiling, so‘ng haqiqiy natija bilan solishtiring. Oddiy kirishdan tashqari bo‘sh qiymat, nol yoki mavjud bo‘lmagan element kabi chegara holatlarini ham tekshiring.
Yechim va tekshirish yo‘li
Public function show(string $id) yozing va named show route’ni controller arrayiga ulang. Number constraint saqlansin.
Xulosa
Controller requestni model/xizmat va response bilan bog‘laydi.
Misolni ko‘chirib ishlatish bilan cheklanmang: qiymatlarni almashtiring, bitta qoidani o‘zgartiring va qaysi holatda xato chiqishini kuzating. Yangi bilimni kursdagi kichik loyihangizga alohida qadam sifatida qo‘shing.
Keyingi dars: Blade view va xavfsiz matn chiqarish.
Rasmiy manba: Laravel 13.x rasmiy qo‘llanmasi