O'rnatish — Node.js, nvm, versiyalarni boshqarish
Muammodan boshlaylik
Tasavvur qiling: siz ikkita loyihada ishlayapsiz. Birinchi loyiha Node.js 16 da yozilgan — eski kutubxonalar ishlatilgan, yangi versiyaga o'tkazish qiyin. Ikkinchi loyiha Node.js 20 talab qiladi — yangi imkoniyatlar kerak.
Kompyuteringizda faqat bitta Node.js versiyasi o'rnatilgan bo'lsa — muammo. Birinchi loyiha uchun 16 o'rnatasiz, ikkinchisi ishlamay qoladi. Ikkinchisi uchun 20 o'rnatasiz, birinchisi sinadi.
Aynan shu muammoni hal qilish uchun nvm kerak.
Node.js versiyalari — LTS va Current
Node.js ning rasmiy saytiga kirsangiz — ikki xil versiya ko'rasiz:
LTS — Long Term Support. Bu versiya uzoq muddat qo'llab-quvvatlanadi. Xavfsizlik yangilanishlari, muhim xato tuzatishlari keladi. Real loyihalarda, productionda — doim LTS ishlatiladi. Hozir LTS — 20.x.
Current. Eng yangi imkoniyatlar bor, lekin hali to'liq sinovdan o'tmagan. Tajriba qilish, yangi narsalarni sinab ko'rish uchun. Productionda ishlatilmaydi.
💡 Qoida oddiy — real loyiha uchun har doim LTS tanlang.
nvm — Node Version Manager
nvm — Node.js versiyalarini boshqaruvchi asbob. U bilan:
- Bir nechta Node.js versiyasini o'rnatish mumkin
- Versiyalar orasida bir zumda o'tish mumkin
- Loyiha uchun kerakli versiyani avtomatik tanlatish mumkin
nvm o'rnatish — Mac va Linux
Terminalda:
curl -o- https://raw.githubusercontent.com/nvm-sh/nvm/v0.39.7/install.sh | bash
O'rnatish tugagandan keyin terminalni yoping va qayta oching. Keyin tekshiring:
nvm --version
# 0.39.7
nvm o'rnatish — Windows
Windows da nvm ning alohida versiyasi bor — nvm-windows. Quyidagi havoladan yuklab oling: https://github.com/coreybutler/nvm-windows/releases
nvm-setup.exe faylini yuklab, o'rnating. Keyin Command Prompt yoki PowerShell ni administrator sifatida oching va tekshiring:
nvm version
# 1.1.12
Node.js o'rnatish nvm orqali
nvm tayyor bo'lgandan keyin Node.js o'rnatish juda oddiy:
# Eng so'nggi LTS versiyani o'rnatish
nvm install --lts
# Yoki aniq versiya ko'rsatish
nvm install 20.11.0
nvm install 18.19.0
nvm install 16.20.2
O'rnatilgan versiyalarni ko'rish:
nvm list
# v16.20.2
# v18.19.0
# * v20.11.0 ← * belgisi — hozir faol versiya
Versiyalar orasida o'tish:
nvm use 18.19.0
# Now using node v18.19.0
nvm use 20
# Now using node v20.11.0
Standart versiyani belgilash — yangi terminal ochilganda shu versiya ishlatiladi:
nvm alias default 20.11.0
Node.js ni tekshirish
O'rnatish to'g'ri bo'lganini tekshirish uchun:
node --version
# v20.11.0
npm --version
# 10.2.4
Node.js o'rnatilganda npm ham avtomatik o'rnatiladi. npm — Node Package Manager, keyingi darsda batafsil ko'ramiz.
.nvmrc — loyiha uchun versiya
Har bir loyihada .nvmrc fayli yaratiladi. Bu faylda loyiha uchun kerakli Node.js versiyasi yoziladi:
# Loyiha papkasida
echo "20.11.0" > .nvmrc
Endi bu loyihaga kirganda:
nvm use
# Found '/home/user/my-project/.nvmrc' with version <20.11.0>
# Now using node v20.11.0
nvm .nvmrc faylini o'qib, to'g'ri versiyani avtomatik yoqadi. Jamoa bilan ishlayotganda — hamma bir xil versiya ishlatadi. Muammo yo'q.
Node.js ni to'g'ridan-to'g'ri o'rnatish — nvm siz
Agar nvm ishlatmasangiz — Node.js ni rasmiy saytdan yuklab olish mumkin: https://nodejs.org
LTS versiyani tanlang, o'z operatsion tizimingiz uchun installer ni yuklab oling va o'rnating. Lekin bu usulda versiyalar orasida o'tish qiyin bo'ladi.
⚠️ Tavsiya: nvm ni o'rgatish biroz vaqt oladi, lekin keyinchalik juda qulay. Real loyihalarda versiya muammolari tez-tez chiqadi — nvm ularni hal qiladi. Shuning uchun nvm bilan o'rgatishni maslahat beraman.
Birinchi Node.js kod
O'rnatish to'g'ri ishlayotganini amalda ko'ramiz. Istalgan joyda hello.js fayli yarating:
// hello.js
console.log('Salom, Node.js!');
console.log('Node versiyasi:', process.version);
console.log('Operatsion tizim:', process.platform);
Terminaldа ishga tushiring:
node hello.js
# Salom, Node.js!
# Node versiyasi: v20.11.0
# Operatsion tizim: linux
Ishladi! Siz birinchi Node.js kodingizni yozdingiz.
Node.js REPL — interaktiv muhit
Node.js da REPL bor — Read Eval Print Loop. Terminalda to'g'ridan-to'g'ri JavaScript yozib, natijasini ko'rish mumkin. Tez sinab ko'rish uchun juda qulay:
node
# > 2 + 2
# 4
# > 'Salom'.toUpperCase()
# 'SALOM'
# > [1, 2, 3].map(x => x * 2)
# [ 2, 4, 6 ]
# > .exit ← chiqish uchun
npx — o'rnatmasdan ishlatish
npm bilan birga npx ham keladi. npx — paketni o'rnatmasdan, to'g'ridan-to'g'ri ishlatish imkonini beradi:
# create-react-app ni o'rnatmasdan ishlatish
npx create-react-app my-app
# NestJS CLI ni o'rnatmasdan ishlatish
npx @nestjs/cli new my-nest-app
npx paketni vaqtincha yuklab oladi, ishlatadi va o'chiradi. Global o'rnatish shart emas.
Xulosa
Node.js o'rnatishning eng to'g'ri yo'li — nvm orqali. U bir nechta versiyani boshqarish, loyiha uchun kerakli versiyani avtomatik tanlash imkonini beradi. .nvmrc fayli — jamoa bilan ishlayotganda hamma bir xil versiya ishlatishi uchun.
Eslab qoling:
- LTS — real loyihalar uchun, Current — sinab ko'rish uchun
nvm install --lts— eng so'nggi LTS o'rnatishnvm use—.nvmrcdan versiyani olishnvm alias default— standart versiyani belgilashnode fayl.js— faylni ishga tushirishnode— REPL muhitini ochishnpx— o'rnatmasdan paket ishlatish
Keyingi dars
3-dars: Node.js qanday ishlaydi — V8 Engine, libuv, C++ bindings