Muallif tanlash: exists, fillable va select
Muammodan boshlaylik
Formadagi muallif IDsi bazada mavjud bo‘lsin va saqlash yo‘lida tasodifan tushib qolmasin.
Tushunib olamiz
Aloqa maydoni uch qatlamda kelishadi: request qoidasi, model fillable va HTML select. Exists model validationdan keyin ham DBdagi foreign key kerak, chunki parallel o‘zgarishda yozuv yo‘qolishi mumkin. Nullable bo‘sh tanlovni qo‘llaydi. Tanlash uchun bu kichik katalogda barcha mualliflarni yuklaymiz; juda ko‘p bo‘lsa qidiriladigan endpoint kerak bo‘ladi.
Ishlaydigan misol
Oldingi darsdagi kitoblar Laravel 13.x loyihasida ishlang. Misoldagi fayl yo‘li izoh yoki matnda ko‘rsatiladi; kodni alohida PHP script sifatida ishga tushirmang. Laravel serveri php artisan serve bilan 127.0.0.1:8000’da ishlasin. Har dars oldingi loyiha holatiga tayanadi.
// KitobRequest rulesga qo‘shing:
'muallif_id' => ['nullable', 'integer', 'exists:mualliflar,id'],
// Kitob modelidagi fillable massivini yangilang:
protected $fillable = ['nom', 'narx', 'muallif_id'];
// Controller create():
public function create()
{
$mualliflar = \App\Models\Muallif::orderBy('nom')->get();
return view('kitoblar.create', compact('mualliflar'));
}
// edit() ichida ham query qilib viewga ikkala parametrni uzating:
// return view('kitoblar.edit', compact('kitob', 'mualliflar'));
Natija va izoh
Ikkala formaga quyidagi selectni qo‘shing. Store/update avvalgi validated oqimi bilan yangi maydonni ham yozadi. Localda yaratilgan muallif tanlovda chiqsin.
<select name="muallif_id">
<option value="">Muallifsiz</option>
@foreach ($mualliflar as $muallif)
<option value="{{ $muallif->id }}"
@selected(old('muallif_id', $kitob->muallif_id ?? '') == $muallif->id)>
{{ $muallif->nom }}
</option>
@endforeach
</select>
@error('muallif_id')<p>{{ $message }}</p>@enderror
[!WARNING] Faqat select borligiga ishonmang: user boshqa IDni qo‘lda yuborishi mumkin. Mavjudlik va foydalanuvchiga tegishlilik turli shartlar; keyinchalik tenant/huquq filtri ham kerak bo‘lishi mumkin.
Mustaqil mashq
Mavjud ID, yo‘q ID va bo‘sh tanlov bilan saqlashni tekshiring.
Avval yechimni ochmasdan o‘zingiz yozing. Natijani oldindan taxmin qiling, so‘ng haqiqiy natija bilan solishtiring. Oddiy kirishdan tashqari bo‘sh qiymat, nol yoki mavjud bo‘lmagan element kabi chegara holatlarini ham tekshiring.
Yechim va tekshirish yo‘li
Mavjud qabul qilinadi, yo‘q ID muallif_id xatosi beradi, bo‘sh tanlov null saqlaydi. Narx/nom oldingi validation testlari ham ishlashda davom etsin.
Xulosa
Aloqa maydoni uch qatlamda kelishadi: request qoidasi, model fillable va HTML select.
Misolni ko‘chirib ishlatish bilan cheklanmang: qiymatlarni almashtiring, bitta qoidani o‘zgartiring va qaysi holatda xato chiqishini kuzating. Yangi bilimni kursdagi kichik loyihangizga alohida qadam sifatida qo‘shing.
Keyingi dars: N+1 so‘rov va eager loading.
Rasmiy manba: Laravel 13.x rasmiy qo‘llanmasi