Linux muhitini tayyorlash — WSL 2, virtual mashina, VPS

~15 daq · Linux · Kirish

Muammodan boshlaylik

Linux ni o'rganish uchun kompyuterdagi Windows ni o'chirib, Linux o'rnatish shart emas. Bugun Linux bilan ishlashning bir nechta oson yo'li bor — bir necha daqiqada terminal oldida bo'lasiz.

Variantlar

Usul Kim uchun Qiyinlik
WSL 2 Windows foydalanuvchilari — ✅ tavsiya Juda oson
macOS terminali Mac foydalanuvchilari — o'zi tayyor Hech narsa
Virtual mashina Grafik Ubuntu ni sinab ko'rish O'rta
VPS (bulut server) Haqiqiy server tajribasi Oson, pullik
Docker konteyner Tez sinash uchun Oson

Windows: WSL 2

WSL (Windows Subsystem for Linux) — Windows ichida haqiqiy Linux yadrosi. Alohida oyna emas, oddiy terminal — lekin ichida to'liq Ubuntu.

PowerShell ni administrator sifatida oching:

wsl --install

Shu bilan hammasi: buyruq WSL ni yoqadi va Ubuntu ni o'rnatadi. Kompyuterni qayta yuklang. Keyin "Ubuntu" dasturini oching (Start menyusidan) — u foydalanuvchi nomi va parol so'raydi:

Enter new UNIX username: otabek
New password:
Retype new password:

[!INFO] Parol yozilayotganda ekranda hech narsa ko'rinmaydi — yulduzcha ham. Bu xato emas, Linux da shunday. Shunchaki yozib Enter bosing.

Bu parol keyinchalik sudo uchun kerak bo'ladi (19-dars) — eslab qoling.

Tekshirish:

cat /etc/os-release

PRETTY_NAME="Ubuntu 24.04.1 LTS"
...

Foydali maslahatlar

  • Windows Terminal — zamonaviy terminal (Microsoft Store dan), WSL, PowerShell, CMD — hammasi bitta oynada
  • Windows fayllaringiz WSL ichida: /mnt/c/Users/Ism/
  • WSL fayllari Windows da: Explorer manzil satrida \\wsl$\Ubuntu
  • VS Code: WSL kengaytmasi bilan code . — WSL ichidagi papkani ochadi

[!TIP] Loyihalarni WSL ning o'z fayl tizimida saqlang (~/projects), /mnt/c/ da emas. Windows diskida ishlash WSL dan 5–10 barobar sekinroq.

Mavjud distributivlar:

wsl --list --online       # o'rnatish mumkin bo'lganlar
wsl --list --verbose      # o'rnatilganlar

macOS

Mac — UNIX tizimi. Terminal dasturini oching (Cmd + Space → "Terminal") — tayyor. Standart shell — zsh, lekin buyruqlar asosan bir xil.

Farqlar bor (masalan, sed -i sintaksisi, ls ning ba'zi bayroqlari), ular tegishli darslarda eslatiladi. To'liq Linux kerak bo'lsa — OrbStack yoki Multipass bilan Ubuntu virtual mashinasi.

Virtual mashina

VirtualBox (bepul) yoki VMware ga Ubuntu Desktop ni o'rnatish — to'liq grafik Linux, kompyuteringiz ichida. Ubuntu ni ubuntu.com dan ISO sifatida yuklab, yangi VM yarating (kamida 4 GB RAM, 25 GB disk).

Afzallik: istalgan narsani buzib, qaytadan boshlash mumkin (snapshot). Kamchilik: ko'p resurs talab qiladi.

VPS — haqiqiy server

Kurs oxirida (42–44-darslar) haqiqiy server kerak bo'ladi. VPS — bulutdagi virtual server:

Provayder Narx (oyiga)
Hetzner ~4 €
DigitalOcean ~6 $
Vultr, Linode ~5–6 $
Mahalliy hostinglar Turlicha

Odatda ro'yxatdan o'tasiz, Ubuntu tanlaysiz va bir daqiqada IP manzil olasiz:

ssh root@45.12.34.56

Hozircha VPS shart emas — WSL yoki Mac terminali yetarli.

Docker bilan tez sinash

Docker o'rnatilgan bo'lsa:

docker run -it --rm ubuntu:24.04 bash

Bir soniyada toza Ubuntu. Chiqsangiz (exit) — hammasi o'chadi. Xavfli buyruqlarni sinash uchun qulay. Lekin bu minimal Ubuntu — ko'p vositalar (man, nano) yo'q, ularni o'rnatish kerak.

Birinchi buyruqlar

Qaysi usulni tanlamang, terminalni oching va sinang:

whoami              # siz kimsiz
hostname            # kompyuter nomi
date                # sana va vaqt
uname -a            # yadro versiyasi
uptime              # tizim qancha vaqtdan beri ishlayapti

otabek
DESKTOP-ABC123
Fri Nov  6 14:23:01 +05 2026
Linux DESKTOP-ABC123 5.15.153.1-microsoft-standard-WSL2 #1 SMP x86_64 GNU/Linux
 14:23:01 up 2:15,  1 user,  load average: 0.08, 0.03, 0.01

Tizimni yangilash (WSL va VPS da birinchi ish):

sudo apt update && sudo apt upgrade -y

Bu nima qilishini 19 va 29-darslarda batafsil ko'ramiz.

Nima uchun shunday?

Nima uchun WSL — Windows foydalanuvchilari uchun eng yaxshi tanlov?

Chunki u ikkala dunyoning afzalliklarini beradi: Windows dasturlari (brauzer, Office, o'yinlar) joyida qoladi, va yonida haqiqiy Linux yadrosi ishlaydi — virtual mashinaning og'irligisiz. WSL 2 da Linux haqiqiy yadroda ishlaydi, shuning uchun Docker, apt, bash skriptlar — serverdagidek ishlaydi. Natijada kodni Windows da VS Code bilan yozasiz, lekin u production serverdagi bilan bir xil muhitda ishga tushadi — "mening kompyuterimda ishlaydi" muammolari kamayadi.

Xulosa

Eslab qoling:

  • Windows — wsl --install (administrator PowerShell), keyin "Ubuntu"
  • Parol yozilayotganda ekranda hech narsa ko'rinmaydi — bu normal
  • Loyihalar — WSL ichida (~/projects), /mnt/c da emas
  • Mac — Terminal tayyor (zsh)
  • VPS — haqiqiy server, kurs oxirida kerak bo'ladi
  • docker run -it --rm ubuntu bash — tez sinov
  • Birinchi buyruqlar: whoami, hostname, uname -a, uptime

Keyingi dars

3-dars: Terminal va shell — buyruq tuzilishi, bayroqlar, tarix