Linux kursi

Terminaldan qo'rqmaslik. Fayllar, ruxsatlar, jarayonlar, tarmoq, SSH, bash skriptlar va serverni o'zingiz sozlash.

Boshlang'ich → O'rta · 44 ta dars · ~5 hafta

Mavzular: Terminal va buyruqlar, Fayl tizimi, grep, pipe, sed, awk, Ruxsatlar va sudo, Jarayonlar va systemd, Paketlar, Tarmoq va SSH, Bash skriptlar, Cron, Server sozlash

Kirish

1. Linux nima? — yadro, distributivlar, nima uchun dasturchiga kerak
2. Linux muhitini tayyorlash — WSL 2, virtual mashina, VPS
3. Terminal va shell — buyruq tuzilishi, bayroqlar, tarix
4. Yordam olish — man, --help, tldr, type

Fayl tizimi

1. Fayl tizimi tuzilishi — /, /home, /etc, /var, /usr
2. Navigatsiya — pwd, cd, ls, absolyut va nisbiy yo'llar
3. Fayl va papkalar — touch, mkdir, cp, mv, rm
4. Fayllarni o'qish — cat, less, head, tail -f
5. Qidirish — find, which, glob naqshlar
6. Havolalar — ln, symlink va hard link
7. Mashqlar — fayl tizimi bilan ishlash

Matn bilan ishlash

1. Terminal muharrirlari — nano va vim asoslari
2. Pipe va yo'naltirish — |, >, >>, 2>, stdin/stdout/stderr
3. grep — matnda qidirish, regex asoslari
4. sort, uniq, wc, cut, tr, xargs
5. sed va awk — matnni o'zgartirish va ustunlar
6. Mashqlar — log fayllarni tahlil qilish

Foydalanuvchilar va ruxsatlar

1. Foydalanuvchilar va guruhlar — useradd, groups, /etc/passwd
2. root va sudo — imtiyozlar qanday ishlaydi
3. Ruxsatlar — rwx, chmod, raqamli yozuv (755, 644)
4. Egalik va maxsus bitlar — chown, umask, setuid, sticky

Jarayonlar va tizim

1. Jarayonlar — ps, top, htop, PID
2. Signallar — kill, SIGTERM va SIGKILL
3. Fon jarayonlar — &, jobs, nohup, tmux
4. systemd — xizmatlar, systemctl, o'z xizmatingizni yozish
5. Tizim loglari — journalctl, /var/log
6. Disk va xotira — df, du, free, ncdu
7. Mashqlar — Node.js ilovani systemd xizmatiga aylantirish

Paketlar va muhit

1. Paket menejerlari — apt, dnf, snap
2. Muhit o'zgaruvchilari — PATH, export, .bashrc, alias
3. Arxivlar — tar, gzip, zip

Tarmoq

1. Tarmoq asoslari — ip, ping, DNS, portlar, ss
2. curl va wget — HTTP so'rovlar va yuklab olish
3. SSH — kalitlar, ~/.ssh/config, agent
4. Fayl ko'chirish — scp va rsync
5. Firewall — ufw bilan portlarni boshqarish

Bash skriptlar

1. Bash skript asoslari — shebang, o'zgaruvchilar, qo'shtirnoq
2. Shartlar va tsikllar — if, test, for, while, case
3. Funksiyalar, argumentlar va xatolarni boshqarish — set -euo
4. Rejalashtirish — cron va systemd timer
5. Mashqlar — zaxira nusxa skripti

Server

1. Yangi serverni sozlash — foydalanuvchi, SSH, yangilanishlar
2. Nginx asoslari — statik sayt, reverse proxy, HTTPS
3. Yakuniy loyiha — ilovani noldan serverga chiqarish